Fćrsluflokkur: Tónlist

Jan Dismas Zelenka

Dresden var um aldir höfuđborg Saxlands og mikil menningarmiđstöđ. Borgin skartađi einstaklega glćsilegum borgarkjarna í barokk- og rokkokóstíl, ţar sátu kjörfurstar og síđar konungar Saxlands sem studdu dyggilega viđ menningarlíf borgarinnar. Frá tímum Ágústusar I kjörfursta höfđu lađast til borgarinnar framúrskarandi tónlistarmenn, arkitektar og málarar og borgin var miđstöđ ćđri menntunar og verkfrćđi auk lista.

Ţangađ kom Jan Zelenka, um ţađ bil ţrítugur ađ aldri, sem bassaleikari viđ konunglegu hljómsveit borgarinnar. Hann var fćddur og uppalinn í litlu sveitaţorpi í Bćheimi, Louňovice (nú í Tékklandi), sonur organista og skólameistara. Lítiđ er vitađ um ćsku hans, en ćtlađ er ađ hann hafi numiđ tónlist í Jesúítaskóla í Prag fyrir komuna til Dresden. Í Dresden var hann í háborg tónlistar ţessa tíma. Ţar starfađi ein allra fremsta hljómsveit Evrópu, tónlist gerjađist og ţađan bárust um álfuna straumar og stefnur. Zelenka ávann sér virđingu, hann ađstođađi um árabil hoftónlistarstjórann, en hlaut sjálfur ekki ţá stöđu. Hins vegar var hann skipađur kirkjutónlistarstjóri hirđarinnar 1735. Johann Sebastian Bach var skipađur í sömu stöđu ári síđar viđ hliđ Zelenka, Bach og hann ţekktust og var Zelenka eitt af uppáhaldstónskáldum Bach. Sjálfur bjó Bach í Leipzig, sem ekki er langt frá Dresden og var einnig í ríki Saxlandskonungs. Ađdáendur Bach ćttu hiklaust ađ kynna sér verk Zelenka, sem gefa ţeim ríkari sýn í tónlistararf ţessa tíma.

Zelenka kvćntist ekki og lítiđ vitađ um hans persónulega líf. Tónlist hans er fyrst og fremst kirkjuleg og hann hefur veriđ trúađur. Hann var skírđur millinafni guđspjallamanns, Lúkas, en tók sjálfur upp ţess í stađ nafniđ Dismas. Dismas er óvenjulegt biblíunafn en ţađ nafn er í síđari tíma guđspjöllum gefiđ öđrum rćningjanna tveggja sem dćmdir voru og krossfestir međ Jesú. Barrabas var hinn, en Dismas var sá sem iđrađist. Engar heimildir höfum viđ fyrir ţví af hverju Jan Lukas tók ţessa óvenjulegu ákvörđun. Engin mynd er heldur varđveitt af tónskáldinu, svo vitađ sé. Trúarvissu tónskáldsins má skynja í tónlist hans. Eitt sitt stćrsta og glćsilegasta verk, Missa Votiva, samdi hann 1739, eftir áralöng erfiđ veikindi, hann hafđi heitiđ sér ţví ađ semja stórbrotna messu ef hann skyldi ná heilsu. Ýmsir hafa boriđ verkiđ saman viđ Sálumessu Mozarts, ţar sem ţau bćđi bera vitni hverfulleika lífs og í verkunum báđum skiptast á dularfullir kaflar ţrungnir trega viđ lotningarfulla lofsöngva. Á međan greina má vissa örvćntingu í verki Mozarts virđist Zelenka hins vegar leggja meira traust á almćttiđ. Ţađ er meira sem er heillandi viđ tónlist Zelenka, hún líkist vissulega á margan hátt verkum samtímamannanna Bach og Handel, en er samt öđruvísi og sérstök, annar hrynjandi, sem kannski endurspeglar tékkneska upprunan, ekki sams konar formfesta og hjá ţýsku meisturunum en tónmáliđ svo einstaklega ljóđrćnt og hrífandi. Ýmsir lýsa ţví sem svo ađ hann noti tónmyndir af svipađri sköpunar- og frásagnargleđi eins og synfónisk tónskáld löngu síđar. Zelenka lést 1745, 66 ára ađ aldri. Hann hafđi á seinustu árum sínum, sem betur fer, safnađ saman og skipulagt nótnasafn sitt, sem var varđveitt tryggilega eftir hans daga. Einum of tryggilega nćstum ţví, ţví fáir komust til ađ skođa verkin nćstu 200 árin. Á seinustu árum hafa menn uppgötvađ ţennan fjársjóđ og heillast af meistaraverkum Jan Zelenka. Eitt ţađ glćsilegasta, áđurnefnd Missa Votiva, verđur flutt í fyrsta sinn á Íslandi nćsta sunnudag 20. mars og miđvikudag 23. mars í Fella- og Hólakirkju, af Söngsveitinni Fílharmóníu og Bachsveitinni í Skálholti. Komiđ međ í tímaferđalag og kynnist af eigin raun verđskulduđum meistara!

dresden


Stoppar x-Ć varamannahringavitleysuna?

Allt stefnir í ađ Besti flokkurinn fái nokkra fulltrúa í Borgarstjórn Reykjavíkur, međ stefnuskrá sem er undarleg blanda af gríni og alvöru. Hér er eitt mál sem ţessi nýi flokkur getur lagt til, sé einhver alvara ađ baki háđi hans um ađ ćtla ađ “hjálpa vinum sínum ađ fá góđ störf”. En kannski eru ţetta ekki nein vísvitandi öfugmćli, og kannski finnst BF liđum bara sjálfsagt mál ađ taka ţátt í ţessu, og borga ţannig vara-varafulltrúmum sínum laun (úr vasa okkar kjósenda og skattgreiđenda).

En ef ţiđ vilijđ hrista ađeins upp í kerfinu og sýna lit: Stöđviđ ţá hringavitleysu ađ veriđ sé ađ kalla inn varamenn í Borgarstjórn í nokkrar mínútur!

Ţessi hefđi hefur skapast í Borgarstjórn, ekki veit ég á hversu löngum tíma, ađ varamenn séu kallađir inn til ađ “leysa af” ađalmenn, jafnvel bara í fáeinar mínútur.

Meira HÉR


Heimsljósi gríđarvel tekiđ! Ekki missa af í kvöld!

'Bravó' hróp fylltu kirkjuna eftir lokatóninn í Heimsljósi Tryggva M. Baldvinssonar, sem viđ frumfluttum sl. sunnudagskvöld. Yndislegt tónverk sem greinilega hitti tónleikagesti í hjartastađ!

Kórinn stóđ sig bara held ég mjög vel sem og hljómsveit og einsöngvarar.  Tónleikarnir verđa endurteknir í kvöld, ţriđjudagskvöld, kl. 20. Miđar seldir viđ innganginn. Ekki missa af einstöku tónverki!


Eins og músikölsk upplifun af ađ fljúga yfir Eyjafjallajökul!

jokull6

Ţar sem jökulinn ber viđ loft

 

Ţetta eru upphafslínur í alveg hreint mögnuđu tónverki eftir Tryggva M. Baldvinsson sem kórinn minn Söngsveitin Fílharmónía frumflytur á tónleikum um helgina. Línurnar eru líkast til kunnuglegar, ţetta eru fleyg orđ úr Heimsljósi Halldórs Laxness, en Tryggvi semur verk sitt viđ texta úr bókmenntaverki Nóbelskáldsins. Satt best ađ segja tekst honum alveg frábćrlega vel ađ fanga fegurđina og ljóđrćnar tilfinningar úr sögunni og varpa í nýja vídd tónlistarinnar.

Kórinn leitađi til Tryggva fyrir meir en tveimur árum síđan, til ađ falast eftir nýju verki ađ flytja á afmćlisári kórsins sem fagnar nú 50 ára afmćli. Hann hefur unniđ ađ ţesu verkefni jafnt og ţétt og hefur veriđ gaman ađ fá fregnir af ţví hvernig ţađ ţróađist. Afraksturinn liggur nú fyrir, 45 mínútna verk í sex köflum sem viđ flytjum sem sagt á sunnudagskvöld og ţriđjudagskvöld í Langholtskirkju.

Fyrsta ćfing međ 30 manna hljómsveit í gćrkvöldi var mikil upplifun fyrir alla ţátttakendur, ađ heyra í fyrsta skipti allt smella saman, 70 manna kór, einsöngvarana tvo og 30 manna hljómsveit sem Tryggvi leikur sér listilega ađ. Ţetta er ýkjulaust međ ţví skemmtilegasta sem ég hef gert međ kór og allur hópurinn fullur eftirvćntingar. Var mikiđ klappađ fyrir tónskáldinu, ţegar lokatóninn var sleginn af, en hann sat spenntur út í sal ađ upplifa verk sitt lifna viđ.

Ýmsir vinir virđast smeykir viđ ađ fara á tónleika og hlusta á "nútímaverk". "Er ţetta ekkert ţungt?" er spurt. Ég vil nú fullyrđa ađ allir hrífist međ sem sitjast og hlusta! Ef ţú nýtur ţess ađ lesa fallegar bćkur, ađ horfa á jökul bađađan í sólskini, ađ hlusta á brimrót, horfa á sólsetriđ, liggja uppá Esju og fylgjast međ skýjunum, m.ö.o. ef ţú nýtur fegurđarinnar í kringum okkur, ţá mun ţetta verk smjúga inn í hug og hjarta! Eins og ég skrifađi vinnufélögum: "Íslenska verkiđ er ekkert svona nútíma-torf, heldur meira eins og músikölsk upplifun af ađ fljúga yfir Eyjafjallajökul!"

Sem bónus flytjum viđ fyrir hlé valda kafla úr nokkrum af okkar uppáhaldsverkum, úr ţeim aragrúa stórra kórverka sem kórinn hefur flutt á ferli sínum. Ţetta er svona 'Best of' konfektblanda, gćsahúđarframkallandi kórkaflar eftir stóru meistarana, sem hrífa alla međ, m.a. upphafiđ úr Carmina Burana, Hallelúja-kaflinn úr Messias og kafli úr Ţýsku sálumessunni eftir Brahms. Ađ hlusta á öflugan gćđakór flytja ţessi stykki í frábćrri akústík Langholtskirkju er betra en nokkuđ THX Surround bíókerfi!

plakat_700 


Uppfinningamađurinn Michael Jackson

Listamađurinn og skemmtikrafturinn Michael Jackson lést langt fyrir aldur fram í liđinni viku. Ađrir munu rifja upp hans merka tónlistarferil og á köflum ansi dapurlega líf. Ljóst er ađ Michael var hćfileikaríkur og lagđi sig fram í starfi sínu og var geysimikill fagmađur.

Fáir vita ađ Michael Jackson er skráđur uppfinningamađur á bandarísku einkaleyfi. Einkaleyfiđ er númer 5,255,452 og var útgefiđ 1993 og verndar uppfinningu sem Jackson er einn ţriggja uppfinningamanna ađ, nánar tiltekiđ sérstaka skó sem hćgt er ađ krćkja í gólf til ađ halla sér framfyrir sig.  Á netinu er vísađ til einkaleyfisins af einkaleyfanördum sem "Moonwalking" einkaleyfi Michael Jacksons. En eins og ađdáendur poppstjörnunnar sálugu vita er tungldansinn allt annar hlutur og ţarf enga slíka töfraskó í slíkt. Uppfinningin var hins vegar örugglega notuđ í myndbandinu viđ lagiđ "Smooth Criminal".

 

Einkaleyfiđ er ekki lengur í gildi enda ólíklegt ađ ţessir skór hafi veriđ fjöldaframleiddir. Eins og sést á neđangreindum myndum úr einkaleyfinu er uppfinningin sára einföld, rauf í hćl skónna getur krćkst í nagla eđa tappa í gólfi, sem ţarf ađ vera búiđ ađ koma fyrir á sviđinu ţar sem nota á skónna.

Einkaleyfiđ má skođa í heild sinni á ađgengilegum einkaleyfavef Goggle.

Einkaleyfi Michael Jackson

jackson2.jpg

jackson1.jpg

jackson3.jpg

 


Ekki missa af ţessu! - Ţrusu 'sánd' á lokaćfingu

Bach+Mozart_250Generalćfing var í morgun, laugardag, fyrir tónleikana sem verđa á morgun sunnudag og miđvikudag, í Langholtskirkju kl 20 báđa daga.

Ţetta er eitthvađ sem unnendur stórra kórverka mega ekki ađ láta fram hjá sér fara, en líka ţeir sem lítiđ ţekkja klassíska tónlist munu njóta ţess ađ kynnast voldugum og tilfinningaríkum tónaheimi ţessara mögnuđu meistara!

85 manna gćđakór í fantaformi, 28 manna hljómsveit međ fólki úr fremstu röđum og fjórir einvala einsöngvarar af ungu kynslóđinni. Sjá nánari upplýsingar í fyrri fćrslu. og á heimasíđu kórsins.

Bach-Mozart


Tveir meistarar - gćsahúđ fyrir kórunnendur!

Ég má til međ ađ auglýsa á ţessum vettvangi tónleika Söngsveitarinnar Fílharmóníu, en pistlahöfundur syngur sjálfur í ţeim kór. Á tónleikunum verđa flutt glćsileg verk eftir tvo stćrstu meistara tónlistarsögunnar, Sálumessa Mozarts og messa í g-moll eftir Johann Sebastian Bach.

Tónleikarnir eru sunnudaginn 22. mars og miđvikudaginn 25. mars, kl. 20 báđa daga, í Langholtskirkju.

Sálumessuna ţekkja margir, en ađ ţessu sinni verđur flutt önnur útgáfa en sú sem oftast og raunar nćr alltaf er flutt, sem er sú útgáfa sem nemandi Mozarts, Franz Xavier Süssmayr, lauk eftir ađ tónskáldiđ andađist. Í 200 ár hafa tónlistarfrćđingar og unnendur deilt um ágćti viđbóta Süssmayr, en auđvitađ er ósanngjarnt ađ bera Süssmayr eđa nokkurn annan mann saman viđ sjálfan Mozart.  Fáein tónskáld hafa, sérstaklega á síđustu áratugum, endurgert fullvinnslu Sálumessunnar, ţ.e. tekiđ verkiđ eins og Mozart sjálfur skildi viđ ţađ  og fyllt upp í eyđurnar. Sú útgáfa sem Fílharmónía nú flytur var kláruđ áriđ 1982 af Duncan Druce, breskum fiđluleikara og tónskáldi, og hefur vakiđ verđskuldađa athygli.

Fáir almennir tónlistarunnendur gera sér grein fyrir hversu stór hluti verksins var ófrágenginn ţegar Mozart kvaddi. Sérstaklega átti eftir ađ ganga frá mikiđ af hljóđfćraröddunum, en Druce hafđi tilfinnanlega fundiđ fyrir ţví ađ raddsetning Süssmayr var víđa varfćrnisleg og einföld. Ţá fundust löngu eftir tíma Mozarts og Süssmayr vísbendingar og fyrstu hendingar af Amen fúgu sem ekki er ađ finna í Süssmayr útgáfunni, en Druce klárađi og bćtti í sína útgáfu, og ţannig má segja ađ hún sé fullgerđari en Süssmayr.

Okkur vitanlega er ţetta í fyrsta skipti sem ţessi útgáfa Sálumessunnar heyrist hér á landi. Kórinn telur nú 85 manns en á tónleikunum leikur auk ţess 28 manna hljómsveit og einvalaliđ söngvara syngur einsöngshlutverk.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband