Fćrsluflokkur: Menning og listir

Íslensk orđrćđa

Hverskonar drög ađ geđbilunarruglandi er ţađ sem hrjáir ţetta ESB fársjúka kratastóđ, sem ţessa dagana safnast saman á Austurvelli til ađ opinbera andlega fátćkt sína, ofstćki og illkvittni? Ţetta einkennilega fólk minnir einna helst á holdsveikisjúklinga fortíđarinnar, sem sagđir voru gjarnir á ađ ota fram kaunum sínum ađ vegfarendum á fjölförnum stöđum.

 

Svo mćlti tćplega sextug íslensk húsmóđir, Anna Valvesdóttir, í kommenti viđ frétt DV af mótmćlafundi á Austurvelli og rćđu Evu Maríu Jónsdóttur. Anna er sjálfsagt vćnsta kona, en ekki er beint hćgt ađ segja ađ hún reyni ađ skilja sjónarmiđ ţeirra sem eru ósammála henni, ţótt í ţeim hópi séu eflaust ćttingjar og vinir og samferđafólk.

Anna fékk fimm lćk fyrir kommentiđ.

 

Er ţetta leiđ til ađ tala saman

 

- - - o - o o o - o - - -  

alftir3 


Hobbittinn, LOTR, stríđs-"glorification"?

Horfđi á Hobbitann í gćr og fór svona ađ velta fyrir mér, eru ţessar Tolkien-myndir ekki vođalegar stríđsupphafningamyndir? Ţćr hverfast um bardaga og stríđ, söguhetjur sýna hugrekki međ ţví ađ handleika glansandi fögur sverđ og ráđast ađ óvini međ öskrum og látum undir hetjulegri tónlist, óvinurinn er ómennskur, alvondur og réttdrćpur.

Ef ég vćri ađ ţjálfa upp hermenn fyrir stríđ myndi ég sýna ţeim LOTR myndirnar, segja ţeim ađ óvinurinn vćru Orcar og ađ viđ vćrum góđu gćjarnir. Ţví ţannig er ţađ alltaf í stríđi.

lotr3-battle 


Ţingmađur vill lćkka laun kvenna í Sinfó

Ungur ţingmađur Sjálfstćđisflokksins vill lćkka laun kvenna í Sinfóníuhljómsveit Íslands. Samkvćmt frétt RÚV lýsti ţingmađurinn furđu sinni á launum kvenna í hljómsveitinni.

Ţingmađurinn telur ađ konurnar í Sinfó eigi ađ vera svo ánćgđar međ ađ fá tćkifćri til ađ spila međ sveitinni og geta sett ţađ á ferilskrá sína, ađ ţćr ţurfi alls ekki há laun.

Ég held ađ ţađ vćri heiđur ađ spila í einni flottustu sinfóníu heims og ţađ vćri dýrmćtt fyrir frekari frama í tónlistinni. 

Ţingmađurinn, sem er af karlkyni, talađi ekkert um laun karlmanna í Sinfóníuhljómsveitinni, svo vćntanlega vekja ţau enga furđu í huga hans. Ţingmađurinn telur sem sé ekki ađ ţađ ţurfi ađ lćkka laun karlmanna í Sinfóníhljómsveitinni, bara laun kvenna.

Sjaldan hefur karlremba opinberast međ jafn skýrum hćtti úr rćđustól Alţingis.


Jan Dismas Zelenka

Dresden var um aldir höfuđborg Saxlands og mikil menningarmiđstöđ. Borgin skartađi einstaklega glćsilegum borgarkjarna í barokk- og rokkokóstíl, ţar sátu kjörfurstar og síđar konungar Saxlands sem studdu dyggilega viđ menningarlíf borgarinnar. Frá tímum Ágústusar I kjörfursta höfđu lađast til borgarinnar framúrskarandi tónlistarmenn, arkitektar og málarar og borgin var miđstöđ ćđri menntunar og verkfrćđi auk lista.

Ţangađ kom Jan Zelenka, um ţađ bil ţrítugur ađ aldri, sem bassaleikari viđ konunglegu hljómsveit borgarinnar. Hann var fćddur og uppalinn í litlu sveitaţorpi í Bćheimi, Louňovice (nú í Tékklandi), sonur organista og skólameistara. Lítiđ er vitađ um ćsku hans, en ćtlađ er ađ hann hafi numiđ tónlist í Jesúítaskóla í Prag fyrir komuna til Dresden. Í Dresden var hann í háborg tónlistar ţessa tíma. Ţar starfađi ein allra fremsta hljómsveit Evrópu, tónlist gerjađist og ţađan bárust um álfuna straumar og stefnur. Zelenka ávann sér virđingu, hann ađstođađi um árabil hoftónlistarstjórann, en hlaut sjálfur ekki ţá stöđu. Hins vegar var hann skipađur kirkjutónlistarstjóri hirđarinnar 1735. Johann Sebastian Bach var skipađur í sömu stöđu ári síđar viđ hliđ Zelenka, Bach og hann ţekktust og var Zelenka eitt af uppáhaldstónskáldum Bach. Sjálfur bjó Bach í Leipzig, sem ekki er langt frá Dresden og var einnig í ríki Saxlandskonungs. Ađdáendur Bach ćttu hiklaust ađ kynna sér verk Zelenka, sem gefa ţeim ríkari sýn í tónlistararf ţessa tíma.

Zelenka kvćntist ekki og lítiđ vitađ um hans persónulega líf. Tónlist hans er fyrst og fremst kirkjuleg og hann hefur veriđ trúađur. Hann var skírđur millinafni guđspjallamanns, Lúkas, en tók sjálfur upp ţess í stađ nafniđ Dismas. Dismas er óvenjulegt biblíunafn en ţađ nafn er í síđari tíma guđspjöllum gefiđ öđrum rćningjanna tveggja sem dćmdir voru og krossfestir međ Jesú. Barrabas var hinn, en Dismas var sá sem iđrađist. Engar heimildir höfum viđ fyrir ţví af hverju Jan Lukas tók ţessa óvenjulegu ákvörđun. Engin mynd er heldur varđveitt af tónskáldinu, svo vitađ sé. Trúarvissu tónskáldsins má skynja í tónlist hans. Eitt sitt stćrsta og glćsilegasta verk, Missa Votiva, samdi hann 1739, eftir áralöng erfiđ veikindi, hann hafđi heitiđ sér ţví ađ semja stórbrotna messu ef hann skyldi ná heilsu. Ýmsir hafa boriđ verkiđ saman viđ Sálumessu Mozarts, ţar sem ţau bćđi bera vitni hverfulleika lífs og í verkunum báđum skiptast á dularfullir kaflar ţrungnir trega viđ lotningarfulla lofsöngva. Á međan greina má vissa örvćntingu í verki Mozarts virđist Zelenka hins vegar leggja meira traust á almćttiđ. Ţađ er meira sem er heillandi viđ tónlist Zelenka, hún líkist vissulega á margan hátt verkum samtímamannanna Bach og Handel, en er samt öđruvísi og sérstök, annar hrynjandi, sem kannski endurspeglar tékkneska upprunan, ekki sams konar formfesta og hjá ţýsku meisturunum en tónmáliđ svo einstaklega ljóđrćnt og hrífandi. Ýmsir lýsa ţví sem svo ađ hann noti tónmyndir af svipađri sköpunar- og frásagnargleđi eins og synfónisk tónskáld löngu síđar. Zelenka lést 1745, 66 ára ađ aldri. Hann hafđi á seinustu árum sínum, sem betur fer, safnađ saman og skipulagt nótnasafn sitt, sem var varđveitt tryggilega eftir hans daga. Einum of tryggilega nćstum ţví, ţví fáir komust til ađ skođa verkin nćstu 200 árin. Á seinustu árum hafa menn uppgötvađ ţennan fjársjóđ og heillast af meistaraverkum Jan Zelenka. Eitt ţađ glćsilegasta, áđurnefnd Missa Votiva, verđur flutt í fyrsta sinn á Íslandi nćsta sunnudag 20. mars og miđvikudag 23. mars í Fella- og Hólakirkju, af Söngsveitinni Fílharmóníu og Bachsveitinni í Skálholti. Komiđ međ í tímaferđalag og kynnist af eigin raun verđskulduđum meistara!

dresden


Heimsljósi gríđarvel tekiđ! Ekki missa af í kvöld!

'Bravó' hróp fylltu kirkjuna eftir lokatóninn í Heimsljósi Tryggva M. Baldvinssonar, sem viđ frumfluttum sl. sunnudagskvöld. Yndislegt tónverk sem greinilega hitti tónleikagesti í hjartastađ!

Kórinn stóđ sig bara held ég mjög vel sem og hljómsveit og einsöngvarar.  Tónleikarnir verđa endurteknir í kvöld, ţriđjudagskvöld, kl. 20. Miđar seldir viđ innganginn. Ekki missa af einstöku tónverki!


Eins og músikölsk upplifun af ađ fljúga yfir Eyjafjallajökul!

jokull6

Ţar sem jökulinn ber viđ loft

 

Ţetta eru upphafslínur í alveg hreint mögnuđu tónverki eftir Tryggva M. Baldvinsson sem kórinn minn Söngsveitin Fílharmónía frumflytur á tónleikum um helgina. Línurnar eru líkast til kunnuglegar, ţetta eru fleyg orđ úr Heimsljósi Halldórs Laxness, en Tryggvi semur verk sitt viđ texta úr bókmenntaverki Nóbelskáldsins. Satt best ađ segja tekst honum alveg frábćrlega vel ađ fanga fegurđina og ljóđrćnar tilfinningar úr sögunni og varpa í nýja vídd tónlistarinnar.

Kórinn leitađi til Tryggva fyrir meir en tveimur árum síđan, til ađ falast eftir nýju verki ađ flytja á afmćlisári kórsins sem fagnar nú 50 ára afmćli. Hann hefur unniđ ađ ţesu verkefni jafnt og ţétt og hefur veriđ gaman ađ fá fregnir af ţví hvernig ţađ ţróađist. Afraksturinn liggur nú fyrir, 45 mínútna verk í sex köflum sem viđ flytjum sem sagt á sunnudagskvöld og ţriđjudagskvöld í Langholtskirkju.

Fyrsta ćfing međ 30 manna hljómsveit í gćrkvöldi var mikil upplifun fyrir alla ţátttakendur, ađ heyra í fyrsta skipti allt smella saman, 70 manna kór, einsöngvarana tvo og 30 manna hljómsveit sem Tryggvi leikur sér listilega ađ. Ţetta er ýkjulaust međ ţví skemmtilegasta sem ég hef gert međ kór og allur hópurinn fullur eftirvćntingar. Var mikiđ klappađ fyrir tónskáldinu, ţegar lokatóninn var sleginn af, en hann sat spenntur út í sal ađ upplifa verk sitt lifna viđ.

Ýmsir vinir virđast smeykir viđ ađ fara á tónleika og hlusta á "nútímaverk". "Er ţetta ekkert ţungt?" er spurt. Ég vil nú fullyrđa ađ allir hrífist međ sem sitjast og hlusta! Ef ţú nýtur ţess ađ lesa fallegar bćkur, ađ horfa á jökul bađađan í sólskini, ađ hlusta á brimrót, horfa á sólsetriđ, liggja uppá Esju og fylgjast međ skýjunum, m.ö.o. ef ţú nýtur fegurđarinnar í kringum okkur, ţá mun ţetta verk smjúga inn í hug og hjarta! Eins og ég skrifađi vinnufélögum: "Íslenska verkiđ er ekkert svona nútíma-torf, heldur meira eins og músikölsk upplifun af ađ fljúga yfir Eyjafjallajökul!"

Sem bónus flytjum viđ fyrir hlé valda kafla úr nokkrum af okkar uppáhaldsverkum, úr ţeim aragrúa stórra kórverka sem kórinn hefur flutt á ferli sínum. Ţetta er svona 'Best of' konfektblanda, gćsahúđarframkallandi kórkaflar eftir stóru meistarana, sem hrífa alla međ, m.a. upphafiđ úr Carmina Burana, Hallelúja-kaflinn úr Messias og kafli úr Ţýsku sálumessunni eftir Brahms. Ađ hlusta á öflugan gćđakór flytja ţessi stykki í frábćrri akústík Langholtskirkju er betra en nokkuđ THX Surround bíókerfi!

plakat_700 


Mín Reykjavík

Eins og vanalega náđi ég ekki ađ sjá nema lítinn hluta alls ţess sem ég hafđi krossađ viđ og prentađ út á lista mínum yfir atburđi Menningarnćtur. Skemmti mér ţó prýđilega og sá og upplifđi heilmargt. Einhvern veginn fannst mér borgin öll í góđu skapi.

Dagurinn byrjađi á ţví ađ viđ kona mín röltum í regnstökkum út ađ Kirkjusandi til ađ hvetja áfram hlaupara og klappa fyrir ţeim. Ég hef tekiđ ţátt sjálfur nokkrum sinnum og veit hvađ ţađ er gaman og gefur mikiđ ađ fá hvatningarorđ áhorfenda og ţađ stóđ heima, ţau sem viđ kölluđum eftir og klöppuđum fyrir brostu út ađ eyrum og veifuđu tilbaka. Ég mćli eindregiđ međ ţessu fyrir ţá sem ekki vilja eđa geta hlaupiđ međ sjálfir! Viđ misstum af ţeim fljótustu en fylgdumst međ töluvert hálfmaraţonhlaupurum á međaltempói. Viđskiptaráđherrann Gylfi Magnússon var einn ţeirra sem fór framhjá, ég ţekki hann ekki persónulega en var feykilega ánćgđur međ ađ fá hann í ríkisstjórn í janúar og hvatti opinberlega til ţess hér á ţessari síđu og Facebook vefnum ađ hann yrđi áfram í stjórn eftir kosningar.

Um hádegisbiliđ var fariđ á kórćfingu en kórinn minn Söngsveitin Fílharmónía steig fyrstur á sviđ viđ gafl Söngskólans og rćsti mikla söngskemmtun sem ţar var haldin nú í ţriđja sinn á Menningarnótt, međ fjölda kóra og milli atriđa stjórnađi Garđar Cortes fjöldasöng áheyrenda.

Viđ röltum svo yfir í Utanríkisráđuneyti ţar sem ég heilsađi upp á góđa vinkonu og fyrrum skólasystur sem var ađ segja frá og kynna störf ráđuneytisins á sviđi kynningarmála og fjölmiđlatengsla. Fyrr en varđi vorum viđ svo komin inn á skrifstofu ráđherra ţar sem Össur sjálfur tók á móti okkur. Ég var óviđbúinn ţessu skyndilega "ráđherraviđtali" og sagđi mest lítiđ, fannst  ég ćtti ađ segja eitthvađ mjög merkilegt um öll ţau stóru og miklu mál sem ráđherrann ţarf ađ glíma viđ og ég rausa stundum um hér fyrst ţetta tćkifćri gafst. Hann lék ţó á alls oddi, gaf okkur konfekt, sýndi gestum forláta útskorna taflmenn og leyfđu yngismeyjum tveimur ađ prufa ráđherrastólinn.

Viđ ţrćddum svo Grettisgötuna, ţar sem gömul og falleg hús voru kynnt og komum upp á Skólavörđustíg. Ţar fórum viđ á fallega málverkasýningu hjá vinkonu og fyrrum kórfélaga Margréti Brynjólfsdóttur en skömmu seinna hófust ţar ljúfir og skemmtilegir tónleikar söngkonu, píanista og sellista. Ţetta voru ţau Sólveig Unnur, Hilmar Örn og Victoria og fór ţetta fram í penni stofu í heimahúsi og bauđ húsfreyjan gestum og gangandi kaffi og hafđi fyrr um daginn boriđ fram stafla af vöfflum.

Tónleikar á Skólavörđustíg 25 á Menningarnótt

Tónleikar á Skólavörđustíg og myndlistarsýning Margrétar.

Úti fyrir á Skólavörđustígnum var margt um manninn, fjölmargir sem ég ţekkti, gamlir skólafélagar og nágrannar, fólk sem ég unniđ fyrir í starfi mínu og fólk tengt mér ýmsum fjölskyldu- og vinaböndum. Niđri á Laugaveg rakst ég fyrir einskćra tilviljun á góđan vin sem er búsettur í útlöndum og gátum viđ sest og spjallađ í portinu viđ Lćkjarbrekku.

Eftir stutt hlé ţar sem fariđ var heim og snćtt og bćtt á nokkrum lögum af hlýjum fötum var haldiđ aftur út. Viđ fórum í Dómkirkjuna og hlýddum á hreint út sagt frábćra tónleika fjögurra ungra og hćfileikra söngvara og píanista, sungu óperuaríur og söngleikjaperlur af mikilli list og međ heilmiklum leikrćnum tilţrifum! (Takk fyrir mig, Hallveig, Gissur Páll, Sólveig, Jón Svavar og Hrönn!) 

Viđ héldum út í myrkriđ og á Ingólfstorg og hlýddum á Hjaltalín og Hjálma. Torgiđ fullt af fólki og skemmtileg og glađvćr stemmning. Um meter aftan viđ mig stóđ formađur fjárlaganefndar og naut tónlistarinnar sem barst frá sviđinu. Sá ţar lögreglustjórann Stefán Eiríksson á vaktinni međ tveimur lögregluţjónum. Stefáni kynntist ég í menntaskóla ţegar leiđir okkar lágu saman í málfundafélaginu. Hann var einn af skćrum stjörnum sigursćls rćđuliđs MH en ég hélt mig meira bakviđ tjöldin í stjórn málfundafélagsins. Mér finnst virkilega flott af Stefáni ađ taka virkan ţátt í störfum lögregluliđsins og ganga vaktir úti á götu međal fólksins. Hann fćr prik fyrir ţađ!

Flugeldasýningin setti lokapunktinn á skemmtilegan og vel heppnađan dag. Flott ađ vanda, gaman ađ heyra ţúsundir fólks á öllum aldri breytast í hrifnćm börn og stara hugfangin á litadýrđ ţessarar ćvagömlu efnafrćđi og segja Váááá í kór! Um 100.000 manns voru víst í bćnum um ţetta leyti eđa tćplega ţriđjungur allra landsmanna. Má geta ţess, fyrir ţá sem sjá á eftir peningum sem fara í flugelda sem fuđra upp, ađ sú fína skemmtun kostađi nú ekki nema 25 krónur á hvern haus sem á horfđi.

Ţetta var góđur dagur. Ég var stoltur af borginni minni og glađur ađ sjá hversu margir eru tilbúnir ađ leggja á sig svo ađrir geta notiđ. Á svona degi hittast ráđherrar, ţingmenn, skólakrakkar og popparar og heilsast og skemmta sér saman og ýta til hliđar áhyggjum og erli dagsins. Ţrátt fyrir ţađ hvađ viđ erum ófullkomin, óţolinmóđ og amatörar í svo mörgu og ađ hér er allt í skralli og er ţetta mitt galna samfélag. Hér vil ég búa áfram, en ekki stinga af til Noregs eđa annađ útí heim og fara á nýjan byrjunarreit, fjarri vinum, kunnuglegum andlitum og götum. Ég vona innilega ađ sem fćstum finnist ţau tilneydd ađ hverfa á brott.

Ég vil leyfa mér ađ vona ađ međ svona jákvćđu hugarfari og samstöđu á öllum dögum, eins og viđ sýndum á laugardag, hljótum viđ ađ komast í gegnum hremmingarnar framundan.


Ekki missa af ţessu! - Ţrusu 'sánd' á lokaćfingu

Bach+Mozart_250Generalćfing var í morgun, laugardag, fyrir tónleikana sem verđa á morgun sunnudag og miđvikudag, í Langholtskirkju kl 20 báđa daga.

Ţetta er eitthvađ sem unnendur stórra kórverka mega ekki ađ láta fram hjá sér fara, en líka ţeir sem lítiđ ţekkja klassíska tónlist munu njóta ţess ađ kynnast voldugum og tilfinningaríkum tónaheimi ţessara mögnuđu meistara!

85 manna gćđakór í fantaformi, 28 manna hljómsveit međ fólki úr fremstu röđum og fjórir einvala einsöngvarar af ungu kynslóđinni. Sjá nánari upplýsingar í fyrri fćrslu. og á heimasíđu kórsins.

Bach-Mozart


Tveir meistarar - gćsahúđ fyrir kórunnendur!

Ég má til međ ađ auglýsa á ţessum vettvangi tónleika Söngsveitarinnar Fílharmóníu, en pistlahöfundur syngur sjálfur í ţeim kór. Á tónleikunum verđa flutt glćsileg verk eftir tvo stćrstu meistara tónlistarsögunnar, Sálumessa Mozarts og messa í g-moll eftir Johann Sebastian Bach.

Tónleikarnir eru sunnudaginn 22. mars og miđvikudaginn 25. mars, kl. 20 báđa daga, í Langholtskirkju.

Sálumessuna ţekkja margir, en ađ ţessu sinni verđur flutt önnur útgáfa en sú sem oftast og raunar nćr alltaf er flutt, sem er sú útgáfa sem nemandi Mozarts, Franz Xavier Süssmayr, lauk eftir ađ tónskáldiđ andađist. Í 200 ár hafa tónlistarfrćđingar og unnendur deilt um ágćti viđbóta Süssmayr, en auđvitađ er ósanngjarnt ađ bera Süssmayr eđa nokkurn annan mann saman viđ sjálfan Mozart.  Fáein tónskáld hafa, sérstaklega á síđustu áratugum, endurgert fullvinnslu Sálumessunnar, ţ.e. tekiđ verkiđ eins og Mozart sjálfur skildi viđ ţađ  og fyllt upp í eyđurnar. Sú útgáfa sem Fílharmónía nú flytur var kláruđ áriđ 1982 af Duncan Druce, breskum fiđluleikara og tónskáldi, og hefur vakiđ verđskuldađa athygli.

Fáir almennir tónlistarunnendur gera sér grein fyrir hversu stór hluti verksins var ófrágenginn ţegar Mozart kvaddi. Sérstaklega átti eftir ađ ganga frá mikiđ af hljóđfćraröddunum, en Druce hafđi tilfinnanlega fundiđ fyrir ţví ađ raddsetning Süssmayr var víđa varfćrnisleg og einföld. Ţá fundust löngu eftir tíma Mozarts og Süssmayr vísbendingar og fyrstu hendingar af Amen fúgu sem ekki er ađ finna í Süssmayr útgáfunni, en Druce klárađi og bćtti í sína útgáfu, og ţannig má segja ađ hún sé fullgerđari en Süssmayr.

Okkur vitanlega er ţetta í fyrsta skipti sem ţessi útgáfa Sálumessunnar heyrist hér á landi. Kórinn telur nú 85 manns en á tónleikunum leikur auk ţess 28 manna hljómsveit og einvalaliđ söngvara syngur einsöngshlutverk.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband