Fęrsluflokkur: Heimspeki

Jan Dismas Zelenka

Dresden var um aldir höfušborg Saxlands og mikil menningarmišstöš. Borgin skartaši einstaklega glęsilegum borgarkjarna ķ barokk- og rokkokóstķl, žar sįtu kjörfurstar og sķšar konungar Saxlands sem studdu dyggilega viš menningarlķf borgarinnar. Frį tķmum Įgśstusar I kjörfursta höfšu lašast til borgarinnar framśrskarandi tónlistarmenn, arkitektar og mįlarar og borgin var mišstöš ęšri menntunar og verkfręši auk lista.

Žangaš kom Jan Zelenka, um žaš bil žrķtugur aš aldri, sem bassaleikari viš konunglegu hljómsveit borgarinnar. Hann var fęddur og uppalinn ķ litlu sveitažorpi ķ Bęheimi, Louňovice (nś ķ Tékklandi), sonur organista og skólameistara. Lķtiš er vitaš um ęsku hans, en ętlaš er aš hann hafi numiš tónlist ķ Jesśķtaskóla ķ Prag fyrir komuna til Dresden. Ķ Dresden var hann ķ hįborg tónlistar žessa tķma. Žar starfaši ein allra fremsta hljómsveit Evrópu, tónlist gerjašist og žašan bįrust um įlfuna straumar og stefnur. Zelenka įvann sér viršingu, hann ašstošaši um įrabil hoftónlistarstjórann, en hlaut sjįlfur ekki žį stöšu. Hins vegar var hann skipašur kirkjutónlistarstjóri hiršarinnar 1735. Johann Sebastian Bach var skipašur ķ sömu stöšu įri sķšar viš hliš Zelenka, Bach og hann žekktust og var Zelenka eitt af uppįhaldstónskįldum Bach. Sjįlfur bjó Bach ķ Leipzig, sem ekki er langt frį Dresden og var einnig ķ rķki Saxlandskonungs. Ašdįendur Bach ęttu hiklaust aš kynna sér verk Zelenka, sem gefa žeim rķkari sżn ķ tónlistararf žessa tķma.

Zelenka kvęntist ekki og lķtiš vitaš um hans persónulega lķf. Tónlist hans er fyrst og fremst kirkjuleg og hann hefur veriš trśašur. Hann var skķršur millinafni gušspjallamanns, Lśkas, en tók sjįlfur upp žess ķ staš nafniš Dismas. Dismas er óvenjulegt biblķunafn en žaš nafn er ķ sķšari tķma gušspjöllum gefiš öšrum ręningjanna tveggja sem dęmdir voru og krossfestir meš Jesś. Barrabas var hinn, en Dismas var sį sem išrašist. Engar heimildir höfum viš fyrir žvķ af hverju Jan Lukas tók žessa óvenjulegu įkvöršun. Engin mynd er heldur varšveitt af tónskįldinu, svo vitaš sé. Trśarvissu tónskįldsins mį skynja ķ tónlist hans. Eitt sitt stęrsta og glęsilegasta verk, Missa Votiva, samdi hann 1739, eftir įralöng erfiš veikindi, hann hafši heitiš sér žvķ aš semja stórbrotna messu ef hann skyldi nį heilsu. Żmsir hafa boriš verkiš saman viš Sįlumessu Mozarts, žar sem žau bęši bera vitni hverfulleika lķfs og ķ verkunum bįšum skiptast į dularfullir kaflar žrungnir trega viš lotningarfulla lofsöngva. Į mešan greina mį vissa örvęntingu ķ verki Mozarts viršist Zelenka hins vegar leggja meira traust į almęttiš. Žaš er meira sem er heillandi viš tónlist Zelenka, hśn lķkist vissulega į margan hįtt verkum samtķmamannanna Bach og Handel, en er samt öšruvķsi og sérstök, annar hrynjandi, sem kannski endurspeglar tékkneska upprunan, ekki sams konar formfesta og hjį žżsku meisturunum en tónmįliš svo einstaklega ljóšręnt og hrķfandi. Żmsir lżsa žvķ sem svo aš hann noti tónmyndir af svipašri sköpunar- og frįsagnargleši eins og synfónisk tónskįld löngu sķšar. Zelenka lést 1745, 66 įra aš aldri. Hann hafši į seinustu įrum sķnum, sem betur fer, safnaš saman og skipulagt nótnasafn sitt, sem var varšveitt tryggilega eftir hans daga. Einum of tryggilega nęstum žvķ, žvķ fįir komust til aš skoša verkin nęstu 200 įrin. Į seinustu įrum hafa menn uppgötvaš žennan fjįrsjóš og heillast af meistaraverkum Jan Zelenka. Eitt žaš glęsilegasta, įšurnefnd Missa Votiva, veršur flutt ķ fyrsta sinn į Ķslandi nęsta sunnudag 20. mars og mišvikudag 23. mars ķ Fella- og Hólakirkju, af Söngsveitinni Fķlharmónķu og Bachsveitinni ķ Skįlholti. Komiš meš ķ tķmaferšalag og kynnist af eigin raun veršskuldušum meistara!

dresden


Icesave - Žess vegna į aš semja

Nokkur hundruš manns hafa lesiš seinasta pistil minn og enn hefur enginn bent į nein rangindi eša misskilning. Ég hef tekiš nokkurn žįtt ķ umręšum į netinu og komiš žessum sjónarmišum og stašreyndum į framfęri annars stašar og fengiš yfir žvķlķka skęšadrķfu af skömmum aš ég hef sjįlfur aldrei upplifaš neitt žvķlķkt. Bloggsamfélagiš ķslenska, a.m.k. afkiminn į blog.is, er ekkert aš fara aš taka uppį sišušum umręšum žar sem hlustaš er į mótrök og žau vegin og metin og svaraš meš rökum. Bjóst Forseti Ķslands viš žvķ?

Ég er haršlega gagnrżndur fyrir aš sżna engan skilning į neyšarétti žjóšarinnar. Ég skal fśslega śtskżra af hverju ég tel ķtrustu kröfur "Nei-sinna" ekki standast, og af hverju ég tel einsżnt aš "dómstólaleiš" sé röng leiš.

Meira HÉR


mbl.is Įhęttan af dómsmįli meiri
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Karlar žurfa ekki aš ómaka sig?

Afar forvitnilegt vištal er aš finna ķ aukablaši um börn og uppeldi sem fylgdi Morgunblašinu ķ gęr, föstudag, undir fyrirsögninni Einhleypar konur ķ tęknisęšingu. Rętt er viš Žórš Óskarsson, lękni hjį fyrirtękinu Art Medica sem bżšur upp į žessa žjónustu. Žetta er vķst nż žjónusta, fyrst leyfš ķ fyrra, svo žaš er ešlilegt aš fyrirtękiš vilji auglżsa og upplżsa um žennan möguleika. Į heimasķšu žess stendur raunar aš markmiš fyrirtękisins sé aš hjįlpa pörum aš eignast barn, en žetta er kannski fyrst og fremst aukabśgrein aš ašstoša einhleypar konur.

Tęknisęšing er žaš žegar sprautaš er sęši ķ leg konu, sem sé sęšing įn samfara. Žetta er oft gert til aš hjįlpa pörum sem eiga ķ erfišleikum meš aš geta barn en eru ekki ófrjó, til aš auka lķkur į getnaši. Gervifrjóvgun er flóknari ašgerš, en žį er egg tekiš śr konu og frjóvgaš i tilraunaglasi.

Žóršur upplżsir aš į annan tug einhleypra kvenna komi ķ svona mešferš ķ hverjum mįnuši. sem sé į bilinu 140-200 konur į įri. Sęšiš kemur utan śr Evrópu, hęgt er aš panta sęši śr "žekktum" gjafa, žannig aš vęntanlegt barn geti eftir 18 įra aldur fengiš uppgefiš nafn blóšföšur sķns. Žeir gjafar sem heimila slķkt eru žó fęrri en hinir sem kjósa fulla nafnleynd og žekkta sęšiš er dżrara. Flest börn sem fęšast eftir gjafasęšingu fį žvķ aldrei aš vita um fašerni sitt, nema hvaš įvallt fylgja sęšisskammti upplżsingar um hįralit, augnlit, hęš, žyngd og starf. 

Mér finnst žetta ansi hreint merkileg žróun. Ég hygg aš móšurešliš sé ansi rķkt ķ hverri konu og skil vel konur sem komnar eru vel yfir žrķtugt aš vilja ekki missa af žeim möguleika aš eignast börn. Hitt er į aš lķta aš žaš hefur aldrei beinlķnis žótt eftirsóknarvert aš vera einstętt foreldri. En sumar konur kjósa žaš greinlega, frekar en aš verša ekki foreldri.

Žetta hlżtur samt aš vekja alls konar spurningar og heimspekilegar vangaveltur. Ég lķt sjįlfur hikstalaust į mig sem feminista, en hlżt lķka stundum aš lķta į samfélagiš śt frį sjónarhóli karls. Ég veit ekki, mér finnst į einhvern hįtt svolķtiš skrżtin tilhugsun aš žaš geti veriš algjört einkamįl konu aš eignast og ala upp barn. Barn sem ekki į nema eitt foreldri (žó sķšar geti komiš til stjśp- eša fósturforeldri) - lagalega séš nįnast eingetiš.

Kannski er žetta bara óžarfa minnimįttarkennd. Flestar konur vilja vonandi įfram geta börn meš okkur körlum, ķ eigin persónu, en ekki bara sem sżni ķ glasi. Žvķ ekki gefst okkur strįkunum kostur į aš eignast börn nema viš nęlum okkur ķ konu fyrst.

 

ryan.jpg

Er žessi ķ bankanum?


Mešvituš stefna Kaupžings aš leika į kerfiš?

Horfši į Kaupžingsmyndbandiš umtalaša. Get svo sem fįu bętt viš žaš sem ašrir hafa sagt, aušvitaš var žetta fyrst og fremst hugsaš sem svona "pepp", svipaš og žegar fyrirtęki drķfa starfsmenn ķ flśšasiglingar til aš efla lišsandann. (Aušvitaš hafa flśšasiglingar ekki žótt nógu "kśl" fyrir stjórnendateymiš ķ Kaupžing, vafalaust hafa žau fariš ķ fallhlķfastökk ķ Nepal ķ stašinn, eša eitthvaš įlķka. Myndbandiš umrędda var vķst frumsżnt į starfsmannafundi ķ Nice į frönsku rķvķerunni.)

En eins og Berlingske bendir į er žetta vissulega "tragikomiskt" į aš horfa nśna eftir į, yfir rjśkandi rśstum bankans.

Eina setningu hnaut ég sérstaklega um ķ sjįlfbyrgingslegum texta myndbandsins:

We think we can continue to grow the same way we always have by outwitting bureaucracy

Sem sagt, žaš aš "leika į kerfiš" - FME, Sešlabanka og ašra eftirlitsašila - var mešvituš stefna bankans, 'part of the game'.

Akkśrat žegar žessi texti er lesinn birtist myndskeiš śr kvikmyndinni Matrix, žar sem vondi kallinn 'Agent Smith' margfaldast meš ógnarhraša. Smith margfaldašist nįttśrulega ekki ķ alvörunni ķ myndinni, myndin fjallaši um sżndarveruleika. Eins og sį heimur sem Kaupžing lifši ķ. Skondin tenging.

Og bankastjórinn fyrrverandi telur sig alls ekki skulda žjóšinni neina afsökunarbeišni. Sjįum nś til hvaš hann segir aš įri lišnu eša svo žegar frekari rannsóknir į hruninu liggja fyrir...

Agent Smith

Svona margfaldašist Kaupžing, aš eigin sögn.


mbl.is Gamalt Kaupžingsmyndskeiš vekur athygli
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Smįsaga um Iceslave fólkiš

ICESAVE- Jį eša Nei?

Ķsfólkiš

Einu sinni bjuggu į litilli eyju tuttugu fjölskyldur, ķ einu stóru rašhśsi. Ein fjölskyldan var mjög klįr og góš meš sig. Köllum hana Ķsfólkiš. Unglingarnir ķ Ķsfólksfjölskyldunni voru baldnir og uppįtektarsamir. Žeir bruggušu mešal annars landa ķ kjallaranum og seldu krökkunum ķ hinum fjölskyldunum. Voru svo snišugir aš žeir voru bśnir aš selja landabirgšir til nęstu tveggja įra sem raunar įtti eftir aš framleiša. En žeir voru bśnir aš fį greitt fyrir meš peningum sem hinir krakkarnir höfšu żmist safnaš saman eša stoliš frį foreldrum sķnum.

Svo sprakk landaverksmišjan og hįlft rašhśsiš meš. Ķsfólksfjölskyldan žarf aš hżrast ķ tjaldi og borga fyrir nż hśs handa hinum tķu hśsnęšislausu fjölskyldunum, įšur en žau geta byggt žak yfir höfušiš į sjįlfum sér. Svo žurfa žau aš borga tilbaka pening fyrir peninginn sem hafši veriš greiddur fyrir landann sem aldrei var bśiš aš framleiša, žó svo hluti peninganna brann til kaldra kola og enn annar hluti fauk śt ķ vešur og vind. Žaš er žó vonast til aš sį hluti skoli į land meš tķš og tķma.

Ķsfólkiš sendi einn samningamann til fundar viš hina eyjarskeggjana. Eftir nokkuš žras var fallist į aš žau męttu greiša upp skuldina į sjö įrum og žyrftu bara aš borga helminginn ķ hśsunum sem fušrušu upp.

Ķsfólkiš er samt sem įšur hundsśrt. Žvķ finnst aš žaš eigi ekki aš bera įbyrgš į unglingunum, sem faktķskt voru nżoršnir 18 įra og žvķ sjįlfrįša, segja Ķsfólksforeldrarnir. Yngri systkinin eru reišust, žau vilja boša til fjölskyldufundar og greiša atkvęši um žaš hvort greiša skuli hina meintu skuld. Eša fara ķ mįl viš hina eyjaskeggjana, sem įttu fjandakorniš aš bera įbyrgš į sķnum börnum sjįlfir. En nįgrannarnir taka žaš ekki ķ mįl.

Žaš veit enginn hvaš gerist ef žau nś segja NEI. Į aš bišja um nżjan samning? Eša senda annan samningamann?

Eša bara einangra sig frį hinum og lifa bara ķ tjaldinu žaš sem eftir er? 


"Sjįlffęšandi maskķnur"

Žetta hugtak, "sjįlffęšandi maskķna" kemur fyrir ķ kvikmyndinni Draumalandiš, er notaš um virkjunarišnašinn, sem svo mį kalla. Hlutverk virkjunarišnašarins er ekki bara aš bśa til nęga orku fyrir Ķslendinga og ķslenskt atvinnulķf heldur er eiginlegt hlutverk maskķnunnar einmitt eins og nafniš gefur til kynna - aš virkja. Maskķnan heldur žannig ótrauš įfram aš virkja meira og meira, annars stöšvast hśn. Maskķnan fęšir sjįlfa sig žvķ ekki vill hśn svelta.

skrķmsli

Stór hópur manna og kvenna hafa hlotiš til žess góša menntun aš finna og kanna nżja virkjunarkosti, hanna virkjanir og byggja virkjanir. Žetta eru skemmtileg, krefjandi og vel launuš störf. Skiljanlega vill žetta fólk halda störfum sķnum, žaš viljum viš öll.

Žess vegna segir ekki Landsvirkjun eftir Kįrahnjśka, "Jęja, er žetta oršiš gott?" og Orkuveitan segir ekki heldur, eftir opnun Hellisheišarvirkjunar "Jį nś skulum viš ašeins kynna okkur betur undirstöšufręši um hįhitasvęši og virkjanir žeirra", heldur er hafist handa og teiknuš drög aš 3-4 hįhitavirkjunum til višbótar. "ĮFRAM  - EKKERT STOPP, eins og einn flokkurinn oršaši žaš um įriš.

En svona maskķnur eru vķšar. Nęrtękasta dęmiš er ķslenski śtrįsar-bankaišnašurinn. Žetta myndskeiš śr fréttažętti RŚV 'Ķ brennidepli' er frį 2004 og lżsir hinum tįpmiklu og duglegu śtrįsarmönnum sem žį höfšu žegar haslaš sér völl ķ bestu og dżrustu hverfum Lundśna og flugu heim til eyjunnar į einkažotum, sem įtti eftir aš fjölga.

Hvar stęšum viš nś, ef menn hefšu hęgt į feršinni 2004? Staldraš viš og hugsaš:

"Ęttum viš kannski aš einbeita okkur aš žeim fyrirtękjum sem viš erum nś bśnir aš kaupa, sjį til aš žau skili raunverulegum arši og greiša nišur žęr miklu skuldir sem į okkur hvķla vegna kaupanna?"

Jį hver veit. En žetta geršist aušvitaš ekki. Maskķnan var alltof grįšug og hélt įfram, vildi meira og meira. Fleiri hundruš ungra og duglegra bankamanna, lögfręšinga og višskiptajöfra įtti allt sitt undir aš haldiš yrši įfram og keypt meira og meira. Žaš var beinlķnis grundvöllurinn aš žeim fįrįnlega arši sem bankarnir skilušu įr eftir įr. Og hver vildi vera įn žess?

Žrišju maskķnuna mętti nefna, en žaš er verktaka-byggingamaskķnan, sem óx hratt og dafnaši hér į sķšustu įrum. Žegar fasteignaverš rauk upp var oršiš mjög aršbęrt aš byggja. Byggingafyrirtęki stękkušu og stękkušu, žau žrżstu į aš fį nżjar lóšir, nż hverfi og breytt skipulag - meira byggingarmagn, hęrri hśs, fleiri ķbśšir. Maskķnan mįtti ekki svelta. Fįir spuršu, "Er žetta ekki nóg ķ bili?" "Žurfum viš öll žessi hśs?"

Stjórnmįlamenn og skipulagsyfivöld voru žannig ķ mjög krefjandi hlutverki, aš gęta žess aš okkar nęrsamfélag og skipulag byggšar vęri eins og viš teljum best, en ekki bara sem aršvęnlegast fyrir byggingarišnašinn.

Hiš skuggalega var aš sveitarfélögin voru ķ afar óešlilegu samlķfi meš byggingamaskķnunni, žvķ sveitarfélögin hölušu inn milljarša į milljarša ofan į lóšasölu, og sveitarfélög fį aldrei nóg af peningum. (Ķbśar sveitarfįlaganna gręddu hins vegar alls ekki į hinu hįa lóšaverši, žaš bara hękkaši hśsnęšisverš enn meira, sem ķbśarnir žurftu į endanum aš borga.) 

Ef maskķnurnar vaxa og stękka eftirlitslaust verša žęr hįlfgerš skrķmsli. Žaš er mešal annars hlutverk stjórnmįlamanna aš gęta aš heildarhagsmunum samfélagsins alls og halda maskķnunum ķ skefjum.

Žess vegna viljum viš ekki aš stjórnmįlamenn séu į spenanum hjį maskķnunum. Hvernig getum viš treyst žvķ aš žeir lįti ekki undan frekum kröfum žeirra? Aš žeir beiti ešlilegu ašhaldi og hugsi um heildarhagsmuni žegar žeir skarast į viš hagsmuni maskķnanna sem stutt hafa stjórnmįlamennina? Getum viš treyst stjórnmįlamönnum til aš taka įkvaršanir sem gętu skašaš hagsmuni maskķnanna?

Śtrįsar-bankamaskķnan styrkti Sjįlfstęšisflokkinn mjög hraustlega, eins og altalaš er. 

Byggingarfyrirtękiš Eykt var stęrsti styrktarašili Framsóknarflokksins 2006, meš fimm milljóna styrk. Verkefnalisti Eyktar sżnir aš fyrirtękiš var mjög umsvifamikiš og hefur unniš fjölda stórra framkvęmda fyrir hiš opinbera. Eykt er meš į sķnum snęrum eitt af fjölmörgum hįlf- eša óbyggšum draugagötuhverfum stór-Reykjavķkursvęšisins, ķ hlķšum Helgafells ķ Mosfellsbę. En slķk hverfi eru ęši mörg um allt höfušborgarsvęšiš og raunar vķšar, sem sżnir aš žessi maskķna óx eftirlitslaust.


mbl.is Framsókn opnar bókhaldiš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Trśnašur viš hvern?

Ešli mįlsins samkvęmt getur flokkurinn žó ekki haft frumkvęši aš žvķ aš birta opinberlega frį hverjum framlög komu įriš 2006, enda var ķ flestum tilfellum samkomulag um aš fariš yrši meš styrkveitingarnar sem trśnašarmįl

 Nś spyr mašur, sem kjósandi, hverjum eiga stjórnmįlaflokkar fyrst og fremst aš sżna trśnaš, styrktarašilum eša kjósendum?

Veltum žvķ fyrir okkur, žegar viš göngum ķ kjörklefana.


mbl.is Heildarframlög til Framsóknar 30,3 milljónir
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Fyrri sķša

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband